Асан Джалилов
28 қазанда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауын жариялады. Мемлекет басшысы халықтың әл-ауқатын арттыру, экономиканы дамыту, әлеуметтік инфрақұрылымды жаңғырту және мемлекеттік басқарудың тиімділігін күшейту жөніндегі негізгі міндеттерді белгіледі. Жолдауда ең төменгі жалақыны көтеру, медициналық нысандар салу, кәсіпкерлікті қолдау және цифрлық экономиканы дамыту мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Президент Қазақстан Тәуелсіздігінің 35 жылдығы ел тарихындағы маңызды кезең екенін атап өтті. Оның айтуынша, жүргізілген саяси және экономикалық реформалардың нәтижесі ең алдымен азаматтардың тұрмыс сапасынан көрінуі тиіс. Мемлекет басшысы мемлекеттік органдардың жұмысын нақты нәтижеге бағыттап, қоғамның сұранысына жауап беретін шешімдер қабылдау қажеттігін айтты.
Ең төменгі жалақы 110 мың теңгеге жетеді
Жолдаудағы маңызды әлеуметтік бастамалардың бірі – ең төменгі жалақы мөлшерін арттыру. Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап оны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеруді тапсырды.
Жоспарланған өзгеріс шамамен 1,8 миллион азаматтың табысына әсер етеді. Олардың қатарында бюджет саласында жұмыс істейтін 370 мыңнан астам қызметкер бар.
Мемлекет басшысы халықтың нақты табысын арттыру үшін инфляцияны тежеу маңызды екенін атап өтті. Осыған байланысты Үкімет пен Ұлттық банкке баға тұрақтылығын қамтамасыз ету және экономикалық саясаттың тиімділігін арттыру жөнінде тапсырмалар берілді.
2027 жыл ауқымды құрылысқа арналады
Президент 2027 жылды Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды ұсынды. Бастама еліміздің барлық өңірінде инфрақұрылымды жаңғыртуға, жаңа әлеуметтік нысандар салуға және халыққа көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
Жоспарға сәйкес, автомобиль жолдары, әуежайлар, вокзалдар, медициналық мекемелер, спорт кешендері мен мәдениет нысандарын салу және жөндеу жұмыстары жүргізіледі.
Денсаулық сақтау саласында сегіз заманауи перинаталдық орталық салу көзделген. Сонымен қатар Атырау, Ақтөбе, Алматы, Шымкент, Қаскелең, Семей және Ақтау қалаларында жеті көпбейінді балалар ауруханасын, Астанада тағы екі медициналық нысанды салу жоспарланып отыр.
Медициналық қызметкерлерді қолдау да назардан тыс қалмады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап учаскелік медицина қызметкерлерінің жалақысын еңбек өтіліне қарай 40 пайызға дейін арттыру тапсырылды. Бұл шара 77 мыңнан астам маманды қамтуы мүмкін.
Цифрлық экономика жаңа мүмкіндіктер ашады
Қасым-Жомарт Тоқаев цифрландырудың негізгі мақсаты азаматтардың өмірін жеңілдету және олардың табысын арттыру болуы керектігін атап өтті. Президенттің пікірінше, жаңа технологияларды енгізу мемлекеттік қызметтерді автоматтандырумен ғана шектелмеуі тиіс.
Үкіметке жыл соңына дейін цифрлық жұмыспен қамтудың жеңілдетілген құқықтық режимін әзірлеу тапсырылды. Бұл бастама интернет арқылы табыс табатын азаматтардың, цифрлық платформаларда жұмыс істейтін мамандардың және онлайн қызмет көрсетушілердің мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Ауыл шаруашылығы саласында да цифрлық шешімдерді пайдалану жоспарланған. Атап айтқанда, фермерлердің өнімдерін өткізу үшін электрондық сауда алаңдарының, банктер мен логистикалық компаниялардың мүмкіндіктерін біріктіретін пилоттық жобалар іске қосылмақ.
Ауыл шаруашылығын дамытуға басымдық беріледі
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауында ауыл шаруашылығын дамыту ел экономикасының маңызды міндеттерінің бірі екенін атап өтті. Мемлекет басшысының мәліметінше, 2025 жылы ауыл шаруашылығы шамамен 6 пайызға өсіп, агроөнеркәсіп кешенінде өндірілген өнім көлемі 15 триллион теңгеге жеткен.
Аграрлық саланы жеңілдетілген шарттармен қаржыландыру көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 1 триллион теңгеден 1,5 триллион теңгеге дейін ұлғайтылған. Дегенмен Президент шаруаларға тек ағымдағы шығындарын өтеу үшін емес, өндірісті ұзақ мерзімге жоспарлап, дамыту үшін де қолжетімді қаржы қажет екенін айтты. Осыған байланысты Үкіметке фермерлерді ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстармен қамтамасыз етудің тиімді тетіктерін енгізу тапсырылды.
Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге ерекше назар аударды. «Бәйтерек» холдингі тамақ өнеркәсібінде жалпы құны 500 миллиард теңгеден асатын инвестициялық жобалар тізімін әзірлеген. Президент сапалы жобаларды қаржыландыруды жеделдетіп, отандық тракторлар мен комбайндар өндірісін ұлғайту қажеттігін атап өтті.
Жолдауда өңірлердегі табысты тәжірибелер де сөз болды. Қызылорда облысында жүгері мен соя өсіріп, оны өңдеу қолға алынған. Түркістан облысында суды үнемдейтін заманауи мақта-тоқыма кластері құрылып жатыр. Ал елімізде іске қосылған 71 тауарлы-сүт фермасы жыл сайын 462 мың тоннадан астам сүт өндіреді.
Президент аграрлық секторға жаңа технологияларды енгізу, өнімді терең өңдеу және инвесторларға қолдау көрсету ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік беретінін айтты.
Кәсіпкерлерге қолдау күшейтіледі
Жолдауда кәсіпкерлікті дамыту және инвестициялық ахуалды жақсарту мәселелері де қозғалды. Президент жаңа Салық кодексінің жекелеген нормаларын қолдану барысында бизнес өкілдері қиындықтарға тап болғанын атап өтті.
Осыған байланысты Үкіметке кәсіпкерлердің ұсыныстарын ескеріп, заңнамадағы қайшылықтарды жою жөнінде өзгерістер әзірлеу тапсырылды.
Мемлекет басшысы жаңа Азаматтық кодекс қабылдау қажеттігін де айтты. Құжат азаматтардың, кәсіпкерлер мен инвесторлардың құқықтарын қорғаудың заманауи құқықтық негізін қалыптастыруға бағытталмақ. Оны 2027 жылдың соңына дейін қабылдау ұсынылды.
Президент банк секторындағы қаржы ресурстарын экономиканың нақты салаларына бағыттау мәселесіне де назар аударды. Жолдауда банктердің активтері 75 триллион теңгеден, ал депозиттер көлемі 52 триллион теңгеден асқаны айтылды.
Білім беру мен әлеуметтік қорғау
Мемлекет басшысы әлеуметтік қолдау шараларының тиімділігін арттыру және мемлекеттік көмекті шын мәнінде мұқтаж азаматтарға бағыттау қажеттігін атап өтті. Бұл бағыттағы өзгерістерді алдымен пилоттық жобалар арқылы сынақтан өткізу ұсынылды.
Білім беру саласында мұғалімдердің артық есеп беру жүктемесін азайту міндеті қойылды. Президент цифрлық платформалар педагогтердің жұмысын жеңілдетуге тиіс екенін, ал іс жүзінде қосымша міндеттер туғызатын жүйелерді қайта қарау қажеттігін айтты.
Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға жағдай жасау мәселесіне де назар аударылды. Жолдауда мұндай санаттағы 237 мыңнан астам бала үшін қолжетімді білім беру ортасын қалыптастыру, мамандар даярлау және ерте диагностикалау жүйесін дамыту міндеттері көтерілді.
Президент білім беру сапасын арттыру мен әлеуметтік қолдаудың тиімділігін күшейту елдің ұзақмерзімді дамуы үшін маңызды екенін атап өтті.
Реформалардың нәтижесі халық өмірінен көрінуі тиіс
Жолдаудың негізгі бағыттары экономикалық өсімді азаматтардың нақты табысымен ұштастыруға, өңірлердегі инфрақұрылым тапшылығын азайтуға және мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсартуға арналған.
Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік органдардың жұмысын бағалауда қабылданған бағдарламалар мен жоспарлардың саны емес, олардың нақты нәтижесі басты өлшем болуы керектігін жеткізді.
Президент белгілеген міндеттердің жүзеге асырылуы Үкіметтің, жергілікті атқарушы органдардың және басқа да мемлекеттік құрылымдардың үйлесімді жұмысына байланысты болмақ. Ал жарияланған бастамалардың тиімділігі алдағы жылдары халықтың табысы, әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігі және өңірлердегі өмір сапасы арқылы бағаланады.
