Асан Джалилов
8 қазанда Түрікменстанның Аваза туристік аймағында Орталық Азия мен Әзербайжан мемлекеттері басшыларының VIII Консультативтік кездесуі өтті. Саммитте алты елдің сауда-экономикалық ынтымақтастығын кеңейту, көлік-логистика, энергетика, су қауіпсіздігі және жаңа технологияларды дамыту мәселелері талқыланды.
Кездесудің басты ерекшелігі – Әзербайжанның Орталық Азия мемлекеттері басшыларының консультативтік кездесуіне толыққанды қатысушы ретінде қосылуы. Бұл Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан және Әзербайжан арасындағы ынтымақтастықтың жаңа кезеңін бастады.
Қазақстан қандай бастамалар ұсынды?
Саммит барысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өңір мемлекеттері арасындағы өзара сауданы арттыру қажеттігін атап өтті. 2025 жылы Орталық Азия елдері арасындағы тауар айналымы шамамен 13 миллиард долларды құраған. Қазақстан Президенті бұл көрсеткішті кемінде 20 миллиард долларға жеткізу үшін бірлескен іс-қимыл жоспарын әзірлеуді ұсынды.
Көлік-логистика саласында Каспий теңізі арқылы өтетін халықаралық сауда дәліздерін дамытуға ерекше назар аударылды. Әзербайжанның жаңа форматқа қосылуы Орталық Азия елдерінің Кавказ, Түркия және Еуропа нарықтарына шығу мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Энергетика бағытында Қазақстан, Өзбекстан және Әзербайжан арасындағы жасыл электр энергиясын өндіру және тасымалдау жобасының маңызы атап өтілді.
Қасым-Жомарт Тоқаев су ресурстарын бірлесіп басқару мәселесін де көтерді. Қазақстан Орталық Азияның су пайдалану жөніндегі негіздемелік конвенциясын әзірлеуді және БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру бастамасын ілгерілетуді ұсынды.
Сонымен қатар Президент жасанды интеллект саласында өңірлік серіктестік орнату және жаңа технологияларды жауапкершілікпен пайдалану жөніндегі ортақ декларация әзірлеу ұсынысын айтты.
Саммит қорытындысында Бірлескен мәлімдеме қабылданды
Кездесу соңында алты мемлекет басшысы Бірлескен мәлімдеме қабылдады. Құжатта өңірлік қауіпсіздікті нығайту, сауда мен инвестицияны кеңейту, көлік және энергетикалық байланыстарды дамыту, сондай-ақ білім, ғылым, мәдениет және туризм салаларындағы ынтымақтастықты жалғастыру мәселелері қамтылды.
Әзербайжанның консультативтік кездесуге толыққанды қосылуы Орталық Азия елдері арасындағы ынтымақтастықтың ауқымын кеңейтті. Ал Қазақстан ұсынған сауданы 20 миллиард долларға жеткізу, су қауіпсіздігі мен жасанды интеллект саласындағы бастамалар алты елдің алдағы бірлескен жұмысының маңызды бағыттары ретінде қарастырылды.
