Асан Джалилов
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Республика күніне арналған салтанатты жиында еліміздің саяси, экономикалық және әлеуметтік дамуындағы өзгерістерге тоқталды. Мемлекет басшысы конституциялық реформалардың нәтижелерін, инвестиция мен өнеркәсіп көрсеткіштерін, цифрландыру және әлеуметтік саладағы жетістіктерді жариялады. Сондай-ақ ел дамуына үлес қосқан екі мыңнан астам азаматты мемлекеттік наградалармен марапаттау туралы мәлімдеді.
Президент 25 қазанда қабылданған Қазақстанның мемлекеттік егемендігі туралы декларацияның тарихи маңызын атап өтті. Оның айтуынша, бұл құжат ел тәуелсіздігіне жол ашып, мемлекеттіліктің жаңа кезеңін бастаған. Биыл Республика күні Қазақстан Тәуелсіздігінің 35 жылдығы қарсаңында атап өтілуде.
Мемлекет басшысы тәуелсіздік жылдарында Қазақстанның мемлекеттік шекарасы бекітіліп, ұлттық қаржы жүйесі қалыптасқанын, жаңа елорда бой көтеріп, елдің халықаралық байланыстары кеңейгенін айтты. Сонымен қатар мемлекеттің алдағы дамуы үшін саяси тұрақтылық пен қоғамдық келісімді сақтаудың маңызын атап өтті.
Конституциялық реформалар және саяси өзгерістер
Қасым-Жомарт Тоқаев сөзінде елдің саяси жүйесінде жүзеге асырылған өзгерістерге ерекше назар аударды. Президенттің айтуынша, жаңа Конституция мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртуға негіз болды.
Конституциялық реформалар нәтижесінде бір палаталы Құрылтай құрылып, Вице-Президент институты енгізілді. Қауіпсіздік Кеңесінің құрылымы өзгертіліп, Қазақстан Халық Кеңесі жұмысын бастады. Мемлекет басшысы бұл өзгерістерді билік тармақтарының жауапкершілігін арттыруға және мемлекеттік басқаруды жетілдіруге бағытталған қадамдар ретінде сипаттады.
Президент жаңа Конституцияда азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, заң мен тәртіпті сақтау, қоғамдық келісімді нығайту, білім мен ғылымды дамыту негізгі мемлекеттік басымдықтар ретінде бекітілгенін атап өтті.
Сонымен қатар Қазақстан еріктілер қозғалысына конституциялық мәртебе берген санаулы мемлекеттердің бірі болғанын айтты.
Қазақстан экономикасы 30 пайызға өсті
Мемлекет басшысы ел экономикасының соңғы жылдардағы даму көрсеткіштерін жариялады. Оның мәліметінше, 2019 жылдан бері Қазақстан экономикасы шамамен 30 пайызға өскен. Жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім көлемі 15 мың доллардан асып, ел экономикасының жалпы көлемі 350 миллиард долларға жақындаған.
Президент Қазақстанның жалпы ішкі өнім көлемі бойынша Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдері арасында екінші орында тұрғанын атап өтті.
Шағын және орта бизнестің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 40 пайызға жеткен. Қазіргі уақытта бұл салада еңбекке жарамды азаматтардың жартысына жуығы жұмыс істейді. Мемлекет басшысы кәсіпкерлікті дамыту отандық өндірісті ұлғайту мен жаңа жұмыс орындарын ашудың маңызды бағыты екенін айтты.
Өнеркәсіп саласында да өндіріс көлемі артқан. Соңғы бес жылда өңдеу өнеркәсібі экспортының көлемі 45 пайыздан астам өскен. Қазақстанда теміржол саласына қажетті рельстер, шпалдар, вагондар мен электровоздар өндірісі дамып келеді.
Автокөлік өнеркәсібінде жыл сайын 150 мыңнан астам жеңіл және жүк көлігі шығарылады. Президент бұл көрсеткіштерді ұлттық экономиканы әртараптандыру бағытындағы жұмыстардың нәтижесі ретінде атады.
Жеті жылда 155 миллиард доллар инвестиция тартылды
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан экономикасына тартылған шетелдік инвестиция көлеміне де тоқталды. Президенттің мәліметінше, соңғы жеті жылда елге 155 миллиард доллар инвестиция тартылған.
Ал биыл жыл басынан бері жалпы құны 60 миллиард доллар болатын 355 коммерциялық келісімге қол қойылған. Бұл көрсеткіш жүзеге асырылған инвестиция көлемін емес, қол қойылған коммерциялық келісімдердің жиынтық құнын білдіреді.
Мемлекет басшысы халықаралық экономикалық байланыстарды кеңейту мен шетелдік инвестиция тарту елдің өндірістік әлеуетін арттыру үшін маңызды екенін атап өтті.
Көлік-логистика саласында да ауқымды жұмыстар жүргізілген. Соңғы жеті жылда Қазақстанда ондаған мың шақырым автомобиль және теміржол салынып, жөнделген. Әуежайлар, вокзалдар, көпірлер мен теңіз айлақтары жаңғыртылып, шекара маңындағы инфрақұрылым жетілдірілген.
Президент Қазақстанның Еуропа мен Азияны байланыстыратын халықаралық көлік, энергетика және цифрлық бағыттардағы рөлі артып келе жатқанын айтты.
Жасанды интеллект пен цифрландыруға басымдық беріледі
Салтанатты жиында цифрлық технологияларды дамыту мәселесі де көтерілді. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, Қазақстанның ақпараттық технологиялар саласындағы қызметтер экспорты 1 миллиард доллардан асқан.
Елордада Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы мен Astana Hub технопаркі жұмыс істейді. Елімізде екі суперкомпьютер іске қосылған. Алдағы уақытта тағы бір қуатты суперкомпьютерді пайдалануға беру жоспарланып отыр.
Сонымен қатар деректерді өңдеу орталықтарының жаңа кластерін қалыптастыру жұмыстары жүргізілуде. Бұл инфрақұрылым цифрлық экономиканың дамуына және жаңа технологиялық жобаларды іске асыруға мүмкіндік береді.
Президент Digital Qazaqstan жалпыұлттық стратегиясы аясында жасанды интеллект технологияларын экономиканың және қоғамдық өмірдің түрлі салаларына енгізу жалғасатынын мәлімдеді.
Әлеуметтік салаға 88 триллион теңге бөлінді
Мемлекет басшысы әлеуметтік саясаттың нәтижелеріне де тоқталды. Оның мәліметінше, соңғы жеті жылда әлеуметтік саланы дамытуға 88 триллион теңге бөлінген.
2019 жылдан бері Қазақстанда 1259 денсаулық сақтау мекемесі салынған. Президент медициналық инфрақұрылымды дамыту, әсіресе ауылдық жерлер мен шалғай елді мекендерде медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру маңызды екенін атап өтті.
Елімізде азаматтардың орташа өмір сүру ұзақтығы 76 жасқа жақындаған. Мемлекет басшысы Дүниежүзілік банктің мәліметіне сүйене отырып, Қазақстанның бұл көрсеткіш бойынша өңірде жетекші орында тұрғанын айтты.
Білім беру саласында 1483 балабақша ашылып, 1342 заманауи мектеп салынған. Соңғы жеті жылда жастардың жоғары білім алуы үшін жалпы құны 1,5 триллион теңге болатын 655 мыңнан астам грант бөлінген.
Қазіргі уақытта еліміздегі бастауыш сынып оқушылары мен әлеуметтік жағынан осал отбасылардан шыққан балаларды қоса алғанда, 1,7 миллионнан астам оқушы тегін ыстық тамақпен қамтамасыз етілген.
Сонымен қатар «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында 7 миллион баланың есепшотына 2,5 миллиард доллар аударылған. Өткен жылы Қазақстанда 20 миллион шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға берілген.
Президент әлеуметтік қолдау шараларының тиімділігін арттыру қажеттігін де атап өтті. Оның айтуынша, кейбір әлеуметтік жеңілдіктердің негізсіз берілу жағдайлары кездеседі. Қазіргі уақытта Үкімет бұл мәселені жан-жақты зерттеп жатыр.
Екі мыңнан астам азамат мемлекеттік награда алады
Республика күніне арналған жиында Қасым-Жомарт Тоқаев елдің дамуына үлес қосқан азаматтарды марапаттау туралы шешімдерін жариялады.
Металлургия саласында 40 жылдан астам еңбек еткен Әбдірашит Доспановқа «Қазақстанның Еңбек Ері» атағы беріледі. Белгілі композитор Алтынбек Қоразбаев «Отан» орденімен, альпинист Қазбек Уәлиев ІІ дәрежелі «Барыс» орденімен марапатталады.
Білім беру саласының өкілі Наталья Сафиулинаға «Қазақстанның еңбек сіңірген ұстазы», опера әншісі Талғат Мұсабаевқа «Қазақстанның халық әртісі», өлкетанушы Бауыржан Жәнібековке «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атақтары беріледі. Өнертанушы ғалым Эльмира Сұлтанғалиева «Құрмет» орденімен марапатталады.
Сондай-ақ елорданы көгалдандыру саласында еңбек етіп жүрген Дидар Телжанұлына «Құрмет» ордені, «Астана орманы» ұйымының қызметкері Аманжол Үйсінбаевқа «Ерен еңбегі үшін» медалі табысталады. Солтүстік Қазақстан облысының механизаторы Сергей Пустыльников ІІІ дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен марапатталады.
Мемлекет басшысы қоғамдық келісімді нығайтуға үлес қосқан бір топ азаматқа «Ел бірлігі» ордені табысталатынын да хабарлады.
Жалпы Республика күні қарсаңында екі мыңнан астам азамат мемлекеттік наградалармен марапатталады. Олардың қатарында 270-ке жуық білім және денсаулық сақтау саласының қызметкері, 473 жұмысшы мамандығының өкілі, 129 еңбек ардагері және 200-ден астам шағын және орта бизнес өкілі бар.
Президент алдағы Жолдауында жаңа міндеттерді жариялайды
Қасым-Жомарт Тоқаев сөзінің соңында экономикалық және әлеуметтік көрсеткіштерге қарамастан, ел алдында шешімін күткен мәселелер бар екенін атап өтті.
Мемлекет басшысы мемлекеттік органдардың жұмысындағы кемшіліктерді жою, азаматтардың әл-ауқатын арттыру және экономиканың бәсекеге қабілеттілігін күшейту бағытындағы жұмыстарды жалғастыру қажеттігін айтты.
Президент қоғамдағы бірлік пен тұрақтылықты сақтау, заң мен тәртіпті қамтамасыз ету, білім мен ғылымды дамыту және адам капиталын нығайту мемлекеттің ұзақмерзімді басымдықтары болып қала беретінін жеткізді.
Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның алдағы даму жоспарлары мен мемлекеттік саясаттың нақты міндеттерін келесі аптада Қазақстан халқына арнайтын Жолдауында кеңінен таныстыратынын мәлімдеді.
