Асан Джалилов
15 қазанда Әзербайжан астанасы Бакуде Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің (АӨСШК) VII саммиті өтті. Жиында Азиядағы қауіпсіздікті нығайту, халықаралық көлік дәліздерін дамыту, цифрландыру және экономикалық ынтымақтастықты кеңейту мәселелері талқыланды. Саммит қорытындысында Баку декларациясы қабылданды.
Баку конгресс орталығында өткен кездесуге Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев төрағалық етті. Саммитке Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов, Лаос Президенті Тхонглун Сисулит, Израиль Президенті Ицхак Герцог және Қатар Әмірі шейх Тамим бен Хамад Әл Тәни қатысты.
Сондай-ақ Камбоджа Премьер-министрі Хун Манет, Вьетнам вице-президенті Во Тхи Ань Суан, Қытайдың сыртқы істер министрі Ван И, Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров және Түркияның сыртқы істер министрі Хакан Фидан бастаған делегациялар қатысты. Бахрейн, Палестина, Шри-Ланка және басқа мемлекеттер де жоғары деңгейдегі өкілдерін жіберді.
АӨСШК құрамына Лаостың қосылуымен ұйымға мүше мемлекеттердің саны 29-ға жетті. Бұл көрсеткіш саммитке қатысқан делегациялардың нақты санын емес, кеңеске мүше елдердің жалпы санын білдіреді.
Тоқаев Азияның ортақ көлік стратегиясын ұсынды
Саммитте сөз сөйлеген Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Азия мемлекеттері арасындағы өзара сенімді нығайтып, халықаралық ынтымақтастықты нақты жобалар арқылы дамыту қажеттігін атап өтті.
Қазақстан Президенті АӨСШК аясында көлік байланыстарын дамытудың ортақ стратегиясын әзірлеуді ұсынды. Бұл бастама Транскаспий халықаралық көлік бағыты, Солтүстік–Оңтүстік дәлізі және Азия мен Еуропаны байланыстыратын басқа да халықаралық маршруттардың мүмкіндіктерін тиімді пайдалануға бағытталған.
Мемлекет басшысы кеңесті толыққанды халықаралық ұйымға айналдыру үдерісінің маңызын да атап өтті. Қазақстан үшін бұл бастама өңірлік қауіпсіздікті нығайтуға және мемлекеттер арасындағы экономикалық байланыстарды кеңейтуге мүмкіндік береді.
Баку декларациясы қабылданды
Саммит қорытындысында Баку декларациясы қабылданды. Құжатта халықаралық қауіпсіздік, әскери-саяси және экономикалық қатерлерге қарсы іс-қимыл, экологиялық мәселелер, энергетика, көлік байланыстары және цифрлық технологиялар саласындағы ынтымақтастық бағыттары қамтылды.
Қасым-Жомарт Тоқаев АӨСШК аясында алдын алу дипломатиясының тетігін енгізуді, жасанды интеллектіні ынтымақтастықтың жеке бағыты ретінде қарастыруды және су ресурстарын тиімді пайдалану жөніндегі серіктестік құруды ұсынды. Сонымен қатар Қазақстанның Баку – Тбилиси – Жейхан құбыры арқылы мұнай тасымалдау көлемін Әзербайжанмен бірлесіп арттыруға ниетті екенін мәлімдеді.
Саммит аясында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Ильхам Әлиев екіжақты кездесу өткізді. Президенттер Каспий теңізінің түбімен тартылған, Ақтау мен Сумгайытты байланыстыратын шамамен 380 шақырымдық талшықты-оптикалық байланыс желісін ресми түрде іске қосты. Сондай-ақ Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту жөніндегі келісіммен алмасу рәсіміне қатысты.
Бакудегі саммиттің маңызды нәтижесі – Азия мемлекеттерінің қауіпсіздік пен экономикалық байланыстарды нығайтуға бағытталған ортақ ұстанымының Баку декларациясында бекітілуі. Қазақстан үшін кездесу халықаралық көлік дәліздерін дамыту, энергетикалық бағыттарды әртараптандыру және цифрлық инфрақұрылымды кеңейту жөніндегі нақты бастамалармен ерекшеленді.
