Асан Джалилов
Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы, ұлттық бірегейлік, қоғамдық тәртіп, білім мен мәдениет мәселелерімен қатар, саяси жаңғырудың келесі кезеңіне қатысты маңызды бағыттарды атап өтті. Президент құрылтайдың қоғам мен мемлекет арасындағы ашық пікір алмасу алаңына айналғанын айтып, осы уақыт ішінде құрылтайда көтерілген ұсыныстардың негізінде көптеген заң қабылданғанын жеткізді. Бұл бастамалар ел өмірінде қордаланған бірқатар мәселені шешуге нақты ықпал етіп отырғанын көрсетті.
Отырыстың Қызылорда қаласында өтуі де символдық мәнге ие болды. Мемлекет басшысы Сыр өңірінің тарихтағы орны ерекше екенін атап өтіп, бұл өлкенің ел тағдырындағы күрделі кезеңдерде де ұлтқа тірек болғанын айтты. Президент аймақтағы инфрақұрылымдық жобалар мен әлеуметтік нысандардың артуы өңір дамуының нақты көрсеткіші екенін де сөз етті.
Президент ел экономикасының қазіргі ахуалына тоқталып, соңғы жылдары өсім сақталғанын, ішкі жалпы өнім көлемі артып, жан басына шаққандағы көрсеткіштің өскенін атап өтті. Мемлекет резервтерінің күшеюі, инвестициялық белсенділіктің артуы Қазақстанның тұрақты дамуына негіз болып отырғанын айтты. Сонымен қатар экономиканы әртараптандыру, өңдеу саласын қолдау, жаңа өндірістер ашу және инфрақұрылымды жаңарту бағыты алдағы уақытта да жалғасатыны жеткізілді.
Қоғамдағы заң мен тәртіп мәселесіне келгенде Мемлекет басшысы азаматтардың қауіпсіздігі мен қоғамдық жауапкершілік мәдениетін күшейту қажеттігін айтты. Әйелдердің құқығын қорғау, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, әлеуметтік кеселдермен күрес сияқты мәселелер мемлекеттің тұрақты бақылауында болуы тиіс екенін жеткізді. Сонымен бірге ұлт мүддесін желеу етіп, қоғамды арандататын әрекеттерге жол бермеу керектігін айтып, мемлекетшіл сана мен бірлік идеясының маңызына тоқталды.
Президент мәдениет пен руханият саласына қатысты да бірқатар міндетті атап өтті. Елде мәдени инфрақұрылымды дамыту, театрлар мен мәдени орталықтардың жұмысын күшейту, тарихи мұраны сақтау және ұлттық құндылықтарды насихаттау бағытындағы жұмыстар жалғасатыны айтылды. Жастардың шығармашылық әлеуетін қолдайтын креативті индустрияны дамыту да елдің рухани кеңістігін кеңейтетін маңызды бағыт ретінде бағаланды.
Мемлекет басшысы цифрландыру және жасанды интеллект мәселесіне тоқталып, технологиялық жаңғыру басқару сапасымен тікелей байланысты екенін атап өтті. Егер мемлекеттік жүйеде тиімділік, ашықтық, тәртіп пен жауапкершілік күшеймесе, цифрлық бастамалардың нақты нәтижесі болмайтынын айтты. Сондықтан басқару мәдениетін жаңарту, бюрократияны азайту және нақты шешім қабылдау тәсілін қалыптастыру қажеттігі көтерілді.
Экологиялық қауіпсіздік пен су ресурстары мәселесі де негізгі тақырыптардың бірі болды. Президент Арал проблемасына ерекше тоқталып, Солтүстік Аралды сақтау бағытындағы жобалардың жалғасатынын айтты. Су тапшылығы артып отырған кезде бұл мәселе стратегиялық маңызға ие екенін атап өтіп, су үнемдеу технологияларын енгізу, инфрақұрылымды жаңарту және су дипломатиясын күшейту қажеттігін жеткізді.
Сонымен бірге әлеуметтік салалардағы тәртіп пен бақылау туралы да нақты айтылды. Мемлекет басшысы білім беру және медицина салаларында қаржының мақсатты жұмсалуы, сапалы қызмет көрсету, жауапсыздық пен заң бұзушылыққа жол бермеу қажеттігіне назар аударды. Мемлекеттік қаражат халықтың игілігіне нақты қызмет етуі тиіс екені ерекше атап өтілді.
Отырыста саяси реформалар бағыты да кеңінен қозғалды. Мемлекет басшысы елдің саяси жүйесін кезең-кезеңімен жаңғырту жалғасатынын айтып, қоғамның мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісіне қатысуын күшейту маңызды екенін жеткізді. Осы тұрғыда Президент қоғамдық келісім мен ұлттық бірлікті нығайтатын жаңа консультативтік орган құру бастамасын жариялап, ол кең көлемдегі азаматтық пікірді ескеруге мүмкіндік беретін алаң болатынын атап өтті. Бұл бастама халықтың үнін тыңдау, аймақтардың ұсынысын жинақтау және қоғамдағы өзекті мәселелер бойынша ортақ мәмілеге келу мәдениетін күшейтуге бағытталған қадам ретінде бағаланды.
Сөз соңында Мемлекет басшысы тәуелсіздік, ел бірлігі және ортақ жауапкершілік ұстанымы Қазақстанның басты тірегі екенін айтты. Президенттің айтуынша, мемлекет дамуы әділеттілік қағидатына, экономикалық тұрақтылыққа, қоғамдық тәртіпке және рухани жаңғыруға сүйенуі тиіс. Алдағы кезеңде де бұл бағыттар Қазақстанның жаңа сапалық деңгейге көтерілуіне негіз болады.
